Bộ bản vẽ xin giấy phép xây dựng nhà ở hay bị trả lại không phải vì thiếu tờ, mà vì một vài con số trên bản vẽ lệch với chỉ tiêu quy hoạch của thửa đất: mép nhà vượt chỉ giới, diện tích tầng trệt vượt mật độ, tầng lửng hay tum bị đếm thành tầng, ban công vươn quá, cốt nền không khớp. Chủ nhà hoàn toàn tự soát được năm chỗ này trong một buổi tối nếu biết đặt giấy gì cạnh bản vẽ và nhìn vào đâu.
Bạn không cần đọc được bản vẽ kết cấu hay điện nước. Bài này chỉ hướng dẫn phần chạm vào quy hoạch: chuẩn bị bộ đối chiếu, năm chỗ hay lệch, cách soát từng tờ, và cách hỏi lại người thiết kế mà không biến buổi làm việc thành cuộc cãi nhau.
Vì sao chủ nhà nên tự soát dù đã thuê người thiết kế
Người thiết kế có chuyên môn, nhưng họ làm việc theo thông tin bạn đưa và theo mong muốn bạn nói ra. Nếu bạn nói "nhà mình muốn 5 tầng", nhiều người sẽ cố vẽ 5 tầng rồi để cơ quan cấp phép quyết. Nếu bạn chỉ đưa ảnh chụp giấy chứng nhận mà không đưa văn bản thông tin quy hoạch, họ có thể lấy chỉ tiêu theo kinh nghiệm khu vực, không theo đúng ô phố của bạn.
Cơ quan cấp phép thì soát theo hồ sơ. Một lần trả hồ sơ để sửa là thêm một vòng chờ, có khi kéo lịch khởi công qua mùa mưa hay qua Tết. Với gia đình đã chốt đội thợ, đặt vật liệu, mỗi vòng chờ là một khoản tiền. Có trường hợp chủ nhà sốt ruột cho khởi công trước khi nhận giấy phép, rồi phải dừng giữa chừng khi hồ sơ bị yêu cầu sửa, phần móng đã đổ không khớp bản vẽ mới.
Tự soát không phải để thay người thiết kế, mà để hai bên cùng nhìn vào một bảng đối chiếu. Khi bạn chỉ ra được "tờ mặt đứng cho thấy tum cao hơn mức cho phép", người thiết kế sẽ trả lời bằng chuyên môn, và nếu họ đúng, bạn học thêm được một điều. Nếu họ sai, bạn vừa tránh được một lần trả hồ sơ.
Chuẩn bị bộ đối chiếu trước khi mở bản vẽ
Đặt những giấy tờ sau cạnh bộ bản vẽ. Thiếu tờ nào thì xin bổ sung trước, vì soát mà không có căn cứ chỉ là đoán:
- Văn bản cung cấp thông tin quy hoạch của thửa đất hoặc bản in kết quả tra trên cổng thông tin quy hoạch của tỉnh, thành phố, ghi ngày tra.
- Trích quy định quản lý xây dựng nhà ở riêng lẻ của địa phương phần áp cho lộ giới và kích thước lô của bạn.
- Phần quy chế quản lý kiến trúc hoặc thiết kế đô thị của tuyến phố, nếu có.
- Giấy chứng nhận với sơ đồ thửa đất, kích thước các cạnh.
- Kết quả đo đạc hiện trạng thửa đất nếu đã đo lại, vì kích thước thực tế đôi khi khác sơ đồ trên giấy.
- Một trang ghi tay tổng hợp chỉ tiêu: chỉ giới đường đỏ, chỉ giới xây dựng, mật độ, số tầng, chiều cao tối đa, cốt nền, độ vươn ban công.
Trang tổng hợp cuối cùng là công cụ chính. Mỗi lần mở một tờ bản vẽ, bạn chỉ cần dò xem các con số trên tờ đó có nằm trong trang này không.
Năm chỗ hay lệch và tờ bản vẽ cần nhìn
Bảng dưới gom năm lỗi hay khiến hồ sơ bị yêu cầu sửa, kèm tờ bản vẽ thể hiện lỗi đó. Tên tờ có thể khác nhau giữa các đơn vị thiết kế, nhưng nội dung tương tự.
| Chỗ hay lệch | Tờ cần nhìn | Dò cái gì |
|---|---|---|
| Mép nhà so với chỉ giới | Mặt bằng tổng thể, mặt bằng định vị | Đường chỉ giới có được vẽ và ghi kích thước không; mép tường tầng trệt có nằm trong không |
| Diện tích xây dựng so với mật độ | Mặt bằng tầng trệt, bảng thông số | Diện tích chiếm đất chia diện tích thửa có vượt mật độ cho phép không |
| Số tầng, lửng, tum | Mặt đứng, mặt cắt, mặt bằng các tầng | Lửng có vượt tỷ lệ so với sàn dưới không; tum có thành phòng ở không |
| Chiều cao và cốt nền | Mặt cắt, mặt đứng | Cốt nền tầng trệt, chiều cao từng tầng và chiều cao tổng có khớp quy định không |
| Ban công, ô văng, mái đón | Mặt đứng, mặt bằng tầng hai | Độ vươn, độ cao so với vỉa hè, có quây kín không |
Một mẹo nhỏ: so bảng thông số trên tờ bìa với hình vẽ thật. Bảng thông số thường được ghi đúng chỉ tiêu, nhưng hình vẽ đôi khi bị chỉnh sau mà quên cập nhật, hoặc ngược lại.
Soát từng tờ theo thứ tự
Đi theo thứ tự từ tổng thể vào chi tiết giúp bạn không bỏ sót và không bị rối:
- Mặt bằng tổng thể: tìm hai đường chỉ giới, đo khoảng cách từ ranh thửa tới mép nhà ở mặt tiền và mặt sau; đối chiếu với trang tổng hợp.
- Mặt bằng tầng trệt: cộng diện tích phần có mái che kiên cố, kể cả mái che xe, nhà kho nhỏ ở sân sau; chia cho diện tích thửa để ra mật độ thật.
- Mặt bằng các tầng trên: kiểm tầng lửng chiếm bao nhiêu phần sàn dưới; kiểm tum có phòng ngủ, vệ sinh riêng không.
- Mặt đứng: đếm số tầng như người đứng dưới đường nhìn lên; đo độ vươn ban công; xem màu, vật liệu có hợp quy chế không.
- Mặt cắt: đọc cốt nền tầng trệt so với mốc, chiều cao từng tầng, chiều cao đỉnh mái; cộng lại so với chiều cao tối đa.
- Ghi lại mọi chỗ nghi ngờ thành danh sách có số tờ, vị trí, con số, rồi gửi người thiết kế trước buổi gặp.
Gửi danh sách trước cho người thiết kế có lợi cho cả hai bên: họ có thời gian tra lại căn cứ, còn buổi gặp chỉ dành cho những điểm thật sự cần bàn. Một danh sách năm đến mười dòng là bình thường với nhà phố; nhiều hơn thế có thể bản vẽ đã được làm từ thông tin quy hoạch không đúng ô phố, và nên kiểm lại từ đầu.
Ví dụ giả định: bảng thông số đúng, hình vẽ sai
Ví dụ giả định: một bộ bản vẽ nhà phố trên thửa 4,5 x 20 m có bảng thông số ghi mật độ xây dựng đúng bằng mức cho phép, số tầng 4 cộng tum, chỉ giới xây dựng trùng chỉ giới đường đỏ. Mọi thứ trên tờ bìa đều khớp văn bản quy hoạch.
Khi soát mặt bằng tầng trệt, chủ nhà thấy có thêm một mái che kiên cố ở sân sau làm khu giặt phơi, nối liền với nhà. Mái này không được cộng vào diện tích xây dựng trong bảng thông số. Cộng vào, mật độ vượt mức cho phép. Ở tờ mặt cắt, tum được vẽ với chiều cao gần bằng một tầng, bên trong có phòng ngủ cho khách, tức có nguy cơ bị tính thành tầng thứ năm.
Người thiết kế giải thích bảng thông số được làm từ phương án đầu, sau đó gia đình yêu cầu thêm khu giặt và phòng khách trên mái nên hình vẽ đổi mà bảng chưa cập nhật. Hai bên thống nhất thu gọn tum về đúng công năng che cầu thang, chuyển khu giặt lên sân thượng dưới mái che nhẹ không vách theo quy định. Các con số trong ví dụ là giả định.
Hỏi lại người thiết kế thế nào cho hiệu quả
Hỏi bằng con số, không bằng cảm giác. Thay vì "sao nhà trông to thế", hãy hỏi "tờ số 3, diện tích tầng trệt là bao nhiêu, đã cộng mái che sân sau chưa". Câu hỏi cụ thể nhận câu trả lời cụ thể.
Đề nghị chỉ căn cứ. Với mỗi chỉ tiêu, đề nghị người thiết kế chỉ ra lấy từ văn bản nào. Nếu họ dùng chỉ tiêu theo kinh nghiệm, đó là dấu hiệu cần đối chiếu lại.
Tách mong muốn và quy định. Nói rõ phần nào là nhu cầu của gia đình, phần nào bạn sẵn sàng bỏ nếu vượt chỉ tiêu. Người thiết kế dễ tìm phương án khi biết thứ tự ưu tiên.
Yêu cầu sửa cả bảng lẫn hình. Mỗi lần chỉnh, kiểm cả bảng thông số và các tờ liên quan, để bộ hồ sơ thống nhất.
Hẹn mốc trả bản sửa. Thống nhất ngày người thiết kế gửi lại bản đã chỉnh và ai sẽ soát lần cuối. Bản sửa vội trong ngày nộp hồ sơ là lúc dễ phát sinh lỗi mới, nhất là khi một thay đổi ở mặt bằng kéo theo thay đổi ở mặt đứng, mặt cắt.
Không yêu cầu "vẽ cho qua rồi xây khác". Bản vẽ được duyệt là căn cứ khi kiểm tra và khi hoàn công. Xây khác bản vẽ là sai phép, và người chịu hậu quả là chủ nhà.
Khi cơ quan cấp phép yêu cầu sửa, bổ sung
Dù đã soát kỹ, hồ sơ vẫn có thể bị yêu cầu sửa, vì cán bộ thụ lý có thể áp một quy định bạn chưa biết hoặc hiểu một chỉ tiêu theo cách khác. Khi nhận yêu cầu, hãy đề nghị ghi rõ bằng văn bản: sửa tờ nào, nội dung gì, căn cứ quy định nào. Đây là quyền của bạn và giúp người thiết kế sửa đúng một lần.
Nếu thấy yêu cầu không hợp lý, ví dụ chỉ tiêu được dẫn không khớp với văn bản thông tin quy hoạch bạn đang cầm, hãy mang văn bản đó tới trao đổi trực tiếp với bộ phận tiếp nhận. Phần lớn vướng mắc được giải quyết ở bước này. Trường hợp bị từ chối cấp phép và bạn cho rằng không đúng quy định, có thể kiến nghị, khiếu nại theo trình tự; trước khi gửi đơn, nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để chuẩn bị hồ sơ cho chặt.
Sau khi nhận giấy phép, giữ bộ bản vẽ được đóng dấu duyệt ở nơi an toàn, sao thêm một bộ để ở công trình. Đội thợ thi công theo bộ có dấu, không theo bản vẽ trên điện thoại hay bản nháp cũ. Đó là cách để mọi công sức soát bản vẽ thật sự đi vào căn nhà.
Câu hỏi thường gặp
Chủ nhà không biết đọc bản vẽ có tự soát được không?
Được, nếu chỉ soát phần chạm quy hoạch. Bạn cần nhận ra đường chỉ giới, đọc kích thước, đếm tầng trên mặt đứng và đọc chiều cao trên mặt cắt. Người thiết kế có thể dành mười lăm phút chỉ cho bạn những ký hiệu cơ bản này.
Mái che xe ở sân trước có tính vào mật độ xây dựng không?
Tuỳ kết cấu và quy định hiện hành. Mái che kiên cố, có cột cố định thường bị tính vào diện tích xây dựng; mái che nhẹ, di động có thể được xử lý khác. Hỏi người thiết kế căn cứ và hỏi bộ phận tiếp nhận nếu chưa chắc.
Bảng thông số và hình vẽ khác nhau thì cơ quan cấp phép theo cái nào?
Cán bộ thụ lý thường soát cả hai và yêu cầu thống nhất. Hồ sơ có mâu thuẫn rất dễ bị trả lại. Hãy yêu cầu người thiết kế sửa cho khớp trước khi nộp.
Có nên nộp bản vẽ vượt chỉ tiêu một chút để thử không?
Không nên. Hồ sơ vượt chỉ tiêu sẽ bị yêu cầu sửa, mất thời gian, và không có lợi gì. Nếu bạn cho rằng chỉ tiêu bất hợp lý, con đường đúng là góp ý, kiến nghị điều chỉnh quy hoạch chứ không phải thử qua hồ sơ xin phép.
Sau khi có giấy phép muốn đổi thiết kế thì sao?
Thay đổi chạm vào chỉ giới, số tầng, chiều cao, mặt ngoài thường phải xin điều chỉnh giấy phép trước khi thi công. Thay đổi bố trí bên trong không ảnh hưởng các yếu tố đó có thể không cần. Hỏi cơ quan cấp phép trước khi làm.
Người thiết kế không chịu sửa theo chỉ tiêu thì làm gì?
Đưa văn bản thông tin quy hoạch và trích quy định làm căn cứ, ghi yêu cầu bằng văn bản. Hợp đồng thiết kế nên có điều khoản bản vẽ phải phù hợp quy hoạch để được cấp phép. Nếu vẫn không được, cân nhắc đổi đơn vị thiết kế trước khi nộp.