Một văn bản góp ý quy hoạch có tác dụng khi nó chỉ đúng vị trí thửa đất, nói rõ dự thảo đang vẽ gì, nêu cái sai hoặc cái bất hợp lý kèm căn cứ, và đưa ra đề nghị cụ thể mà cơ quan lập quy hoạch có thể trả lời là tiếp thu hay không. Thiếu một trong bốn ý đó, góp ý dễ bị xếp vào nhóm "ý kiến chung" và được trả lời bằng một câu chung.
Phần dưới là bố cục bảy phần, một mẫu tham khảo tự viết cho thửa đất giả định, bảng câu nên viết và câu nên tránh, và cách nộp để giữ bằng chứng. Mẫu chỉ để tham khảo; nếu thửa đất có tranh chấp hoặc giá trị lớn, bạn nên nhờ luật sư soát lại trước khi gửi.
Góp ý có căn cứ khác phàn nàn ở chỗ nào
Cơ quan tổ chức lấy ý kiến phải tổng hợp các ý kiến, rồi giải trình phần nào tiếp thu, phần nào không và vì sao. Người làm công việc tổng hợp đó đứng trước hàng trăm phiếu, nhiều phiếu chỉ ghi "không đồng ý quy hoạch", "đề nghị giữ nguyên nhà dân", "quy hoạch không hợp lý". Những ý kiến như vậy không sai, nhưng không có gì để kiểm tra, nên câu trả lời thường cũng chung chung.
Một góp ý có căn cứ thì khác: nó cho biết thửa số mấy, tờ bản đồ số mấy, nằm ở ô phố nào trên bản vẽ dự thảo, dự thảo đang vẽ lô đó là gì, thực tế đang là gì, có giấy tờ gì chứng minh, và đề nghị sửa thế nào. Người tổng hợp có thể mở bản vẽ, nhìn đúng chỗ, so với hồ sơ hiện trạng và trả lời được.
Góp ý có căn cứ cũng không có nghĩa phải viết như luật sư. Ngôn ngữ đời thường, câu ngắn, mỗi đoạn một ý là đủ. Điều quan trọng là thông tin đầy đủ và đề nghị rõ ràng. Một trang rưỡi đến hai trang thường đủ cho một thửa đất; dài hơn thì nên đưa phần chứng cứ thành phụ lục.
Cuối cùng, giọng văn ôn hoà luôn có lợi. Người đọc văn bản không phải người quyết định toàn bộ đồ án, họ là người tổng hợp và trình lên. Một văn bản rõ ràng, lịch sự giúp họ dễ chuyển nguyên ý của bạn tới người có thẩm quyền.
Bố cục bảy phần của một văn bản góp ý
Văn bản góp ý không có mẫu bắt buộc thống nhất cho mọi đợt; nếu nơi tổ chức phát phiếu in sẵn, bạn điền phiếu và có thể kèm thêm văn bản này. Bố cục dễ đọc nhất gồm:
- Phần đầu: tên văn bản (Văn bản góp ý đồ án quy hoạch…), kính gửi đúng cơ quan tổ chức lấy ý kiến ghi trong thông báo.
- Người góp ý: họ tên, địa chỉ liên hệ, tư cách (chủ sử dụng đất, đồng sở hữu, người được uỷ quyền, người đang sinh sống trong khu).
- Thửa đất liên quan: địa chỉ mới và cũ, số tờ, số thửa, diện tích theo giấy chứng nhận, số giấy chứng nhận nếu muốn ghi.
- Dự thảo đang thể hiện: ô phố hoặc mã lô, chức năng, tuyến đường hoặc chỉ giới liên quan, chép từ bản vẽ và thuyết minh.
- Nội dung góp ý: chỉ ra điểm sai hoặc bất hợp lý, mỗi điểm một đoạn, kèm căn cứ.
- Đề nghị cụ thể: mong muốn sửa thế nào, viết thành câu có thể trả lời được.
- Phụ lục và chữ ký: danh mục giấy tờ kèm theo (bản sao, ảnh chụp), ngày tháng, chữ ký của người góp ý.
Nếu thửa đất đứng tên nhiều người, nên để tất cả cùng ký hoặc kèm giấy uỷ quyền cho người đứng tên góp ý. Điều này tránh việc góp ý bị coi là ý kiến riêng của một người trong gia đình.
Mẫu tham khảo cho một thửa đất giả định
Dưới đây là phần thân của một văn bản góp ý, ví dụ giả định, viết ở ngôi thứ ba để bạn dễ thay tên. Thông tin trong ngoặc là phần bạn tự điền.
Kính gửi: (tên cơ quan tổ chức lấy ý kiến). Người góp ý: ông Trần Văn Bình, chủ sử dụng thửa đất số (…), tờ bản đồ số (…), địa chỉ (…), phường (…) (trước đây thuộc phường … quận cũ …). Thửa đất có giấy chứng nhận cấp năm (…), mục đích sử dụng đất ở, trên đất có nhà ba tầng xây theo giấy phép năm (…).
Theo bản vẽ quy hoạch sử dụng đất của dự thảo đang niêm yết, thửa đất trên thuộc ô phố ký hiệu (…), được thể hiện là đất cây xanh đơn vị ở. Trong khi đó, bản đồ hiện trạng của chính hồ sơ thể hiện khu vực này là đất trống. Thực tế, toàn bộ dãy năm căn nhà từ số (…) đến số (…) đã xây dựng ổn định từ nhiều năm, đều có giấy chứng nhận và giấy phép xây dựng, ảnh chụp và bản sao kèm theo.
Ông Trần Văn Bình đề nghị: (1) kiểm tra lại bản đồ hiện trạng tại vị trí nêu trên; (2) xem xét thể hiện dãy nhà này là đất ở hiện hữu cải tạo, chỉnh trang, và bố trí đất cây xanh ở vị trí phù hợp khác trong ô phố nếu cần bảo đảm chỉ tiêu; (3) trả lời bằng văn bản về nội dung tiếp thu, giải trình. Kèm theo: bản sao giấy chứng nhận, bản sao giấy phép xây dựng, bốn ảnh chụp hiện trạng có ghi ngày chụp.
Chú ý mẫu không dùng từ ngữ quy kết như "cố tình", "sai trái", "chiếm đất". Nó chỉ nêu sự việc, chỉ ra chỗ lệch giữa bản vẽ và thực tế, rồi đề nghị kiểm tra và sửa.
Ba loại căn cứ nên dùng
Căn cứ hiện trạng. Giấy chứng nhận, giấy phép xây dựng, biên bản hoàn công, ảnh chụp có ngày, xác nhận của tổ dân phố về thời điểm nhà đã có. Loại căn cứ này mạnh nhất khi bản vẽ thể hiện sai thực tế, như vẽ đất trống ở chỗ đã có nhà, vẽ thiếu một con hẻm đang dùng.
Căn cứ quy hoạch và quy định. Quy hoạch cấp trên đã duyệt, chỉ tiêu ghi trong chính thuyết minh dự thảo, quy chuẩn chung về quy hoạch. Ví dụ: thuyết minh ghi khu vực là đất ở hiện hữu cải tạo nhưng bản vẽ lại tô màu đất công cộng; hai phần trong cùng hồ sơ mâu thuẫn nhau. Bạn không cần dẫn số điều luật nếu không chắc; chỉ cần chỉ ra chỗ mâu thuẫn.
Căn cứ lợi ích chung. Một đề xuất làm tốt hơn cho cả khu, ví dụ đặt lô cây xanh vào khu đất trống bên cạnh vừa giữ chỉ tiêu, vừa không phải giải toả nhà ổn định. Căn cứ này giúp đề nghị của bạn không bị nhìn như chỉ vì lợi ích riêng.
Khi chỉ có ý kiến chủ quan. Nếu bạn chỉ thấy một chỉ tiêu "không hợp lý" mà không có số liệu, vẫn có thể nêu dưới dạng câu hỏi: đề nghị giải thích vì sao tầng cao ở dãy phố này thấp hơn dãy đối diện cùng bề rộng đường. Câu hỏi buộc phải có câu trả lời trong phần giải trình.
Câu nên viết và câu nên tránh
Cùng một ý, cách diễn đạt khác nhau cho kết quả khác nhau. Bảng dưới gợi ý cách chuyển những câu hay gặp:
| Câu hay gặp | Vì sao khó xử lý | Nên viết |
|---|---|---|
| Không đồng ý quy hoạch này | Không chỉ ra chỗ nào, vì sao | Không đồng ý việc thể hiện thửa số (…) là đất cây xanh vì hiện trạng là nhà ở có giấy chứng nhận |
| Đề nghị giữ nguyên nhà dân | Không rõ giữ ở đâu, nhà nào | Đề nghị thể hiện dãy nhà số (…) đến (…) là đất ở hiện hữu |
| Quy hoạch làm hại dân | Quy kết, không có căn cứ kiểm tra | Phương án mở hẻm này ảnh hưởng tới năm hộ; đề nghị xem xét hướng mở qua khu đất trống phía sau |
| Đường này mở để làm gì? | Câu hỏi không gắn đề nghị | Đề nghị nêu rõ lý do mở tuyến và phạm vi ảnh hưởng tới các thửa đất hai bên |
| Cán bộ làm sai | Chuyển sang tố cáo, lạc chủ đề góp ý | Bản đồ hiện trạng tại vị trí (…) chưa đúng với thực tế, đề nghị kiểm tra lại |
Nếu thật sự có dấu hiệu sai phạm của người thi hành công vụ, đó là việc của kênh khác, không trộn vào văn bản góp ý đồ án.
Điền phiếu góp ý in sẵn cho đúng
Nhiều đợt lấy ý kiến phát phiếu in sẵn với vài câu hỏi dạng đồng ý, không đồng ý, ý kiến khác, kèm vài dòng trống. Phiếu được thiết kế để tổng hợp nhanh, nên nếu chỉ đánh dấu vào ô "không đồng ý" mà bỏ trống phần ý kiến, phiếu của bạn chỉ được đếm vào một con số.
Khi điền, bạn ghi đủ họ tên, địa chỉ và số tờ, số thửa ở phần thông tin người góp ý, kể cả khi phiếu không yêu cầu số thửa. Ở phần ý kiến, viết câu quan trọng nhất trước: vị trí, dự thảo đang thể hiện gì, đề nghị sửa ra sao. Nếu không đủ chỗ, ghi "xem văn bản kèm theo, gồm … trang" và kẹp văn bản vào phiếu.
Cẩn thận với những câu hỏi gộp, kiểu "ông bà có đồng ý với phương án quy hoạch không". Bạn có thể đồng ý phần lớn đồ án nhưng không đồng ý một chi tiết tại thửa đất của mình; trường hợp đó nên chọn ô "ý kiến khác" và ghi rõ đồng ý phần nào, không đồng ý phần nào. Một dấu tích vào ô "đồng ý" sẽ được hiểu là đồng ý toàn bộ.
Phiếu đã nộp thường không trả lại, vì vậy hãy chụp phiếu trước khi nộp và ghi ngày nộp lên ảnh.
Nộp góp ý và giữ bằng chứng
Một góp ý không chứng minh được là đã nộp thì về sau rất khó theo dõi. Vài việc nhỏ giúp bạn giữ đủ dấu vết:
- Nộp trước hạn chót vài ngày, không để ngày cuối; ngày cuối thường đông và dễ thiếu người tiếp nhận.
- Nộp trực tiếp thì đề nghị ký nhận vào một bản sao hoặc ghi vào sổ tiếp nhận; chụp lại trang có chữ ký.
- Gửi qua bưu điện thì dùng dịch vụ có báo phát, giữ biên lai và phiếu báo phát.
- Gửi trực tuyến thì chụp màn hình trang xác nhận, lưu mã tiếp nhận nếu có.
- Giữ bản gốc có chữ ký và toàn bộ phụ lục trong một bìa riêng, ghi ngày nộp ngoài bìa.
- Nếu điền phiếu in sẵn, chụp lại phiếu đã điền trước khi bỏ vào thùng.
Những bằng chứng này sẽ dùng tới khi bạn đọc báo cáo tiếp thu, giải trình, khi kiến nghị tiếp hoặc khi cần nhờ luật sư xem xét. Nếu việc trở thành tranh chấp, bạn có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để được xem hồ sơ cụ thể.
Câu hỏi thường gặp
Văn bản góp ý quy hoạch có cần công chứng hay xác nhận của phường không?
Thông thường không cần. Văn bản góp ý là ý kiến của cá nhân, hộ gia đình gửi cơ quan tổ chức lấy ý kiến; bạn ký tên là đủ. Chỉ phần giấy tờ kèm theo, nếu nơi tiếp nhận yêu cầu, mới có thể cần bản sao có chứng thực.
Đã có phiếu góp ý in sẵn thì có nên viết thêm văn bản riêng không?
Nên điền phiếu theo yêu cầu, và nếu ô trống trên phiếu không đủ chỗ cho căn cứ và đề nghị, ghi vào phiếu "xem văn bản kèm theo" rồi đính kèm văn bản riêng. Cách này vừa đúng thủ tục, vừa đủ thông tin.
Một văn bản có nên góp ý nhiều vấn đề cùng lúc không?
Được, nhưng mỗi vấn đề nên là một mục có số thứ tự, kèm căn cứ và đề nghị riêng. Vấn đề của thửa đất nhà mình và vấn đề chung của khu phố nên tách mục để người tổng hợp xếp đúng nhóm.
Có nên nêu giá trị căn nhà hay thiệt hại bằng tiền trong góp ý không?
Ở khâu góp ý đồ án, chuyện tiền bồi thường chưa đặt ra, và nêu con số thiệt hại dễ làm góp ý bị xem như đòi hỏi. Bạn nên tập trung vào hiện trạng, căn cứ và phương án sửa bản vẽ.
Góp ý xong rồi muốn bổ sung thì làm thế nào?
Nếu còn trong hạn, gửi một văn bản bổ sung ghi rõ là bổ sung cho văn bản đã nộp ngày nào, kèm số tiếp nhận nếu có. Quá hạn thì vẫn có thể gửi dưới dạng kiến nghị, nhưng không chắc được tổng hợp vào báo cáo của đợt lấy ý kiến.
Có thể dùng AI để soạn văn bản góp ý không?
Có thể dùng để sắp xếp ý và sửa câu, miễn bạn tự kiểm từng thông tin về thửa đất và không để công cụ tự thêm căn cứ pháp lý mà bạn không kiểm được. Khi dán nội dung vào công cụ, nên che họ tên, số giấy chứng nhận và địa chỉ cụ thể.