Sau khi nộp góp ý quy hoạch, ý kiến của bạn được tổng hợp vào báo cáo tiếp thu, giải trình đi kèm hồ sơ trình thẩm định và phê duyệt; khi đồ án được duyệt, quy hoạch phải được công bố công khai. Theo dõi đúng ba mốc đó — báo cáo giải trình, quyết định phê duyệt, bản vẽ được công bố — là cách biết góp ý của mình được xử lý thế nào.
Nhiều người nộp góp ý xong rồi thôi, đến khi xin phép xây dựng mới biết bản vẽ không thay đổi. Bài này đi theo đường đi của một góp ý, chỉ cách đọc ba kiểu trả lời, cách so bản duyệt với dự thảo, và việc cần làm khi không nhận được phản hồi. Thời hạn cụ thể của từng bước, bạn hỏi nơi tổ chức lấy ý kiến vì mỗi đồ án mỗi khác.
Đường đi của một góp ý sau khi nộp
Ở mức nguyên lý, một góp ý đi qua các bước sau. Biết bước nào đang diễn ra giúp bạn hỏi đúng người, đúng lúc:
- Tiếp nhận: cơ quan tổ chức lấy ý kiến nhận phiếu, văn bản, ý kiến tại hội nghị trong thời hạn lấy ý kiến.
- Tổng hợp: các ý kiến được phân nhóm theo vấn đề, theo khu vực; ý kiến trùng nhau được gộp, ghi số lượng.
- Giải trình, tiếp thu: đơn vị tư vấn cùng cơ quan tổ chức lập quy hoạch xem xét từng nhóm ý kiến, sửa hồ sơ ở những điểm tiếp thu, giải thích lý do ở những điểm không tiếp thu.
- Thẩm định: hồ sơ đã chỉnh sửa, kèm báo cáo tổng hợp ý kiến, được gửi cơ quan thẩm định; cơ quan này có thể yêu cầu sửa thêm.
- Phê duyệt: cấp có thẩm quyền ra quyết định phê duyệt đồ án, thường là UBND tỉnh, thành phố hoặc cơ quan được phân cấp tuỳ loại quy hoạch.
- Công bố: quy hoạch được duyệt phải công bố công khai, bằng niêm yết, đăng trên trang thông tin điện tử và các hình thức khác theo quy định.
- Cắm mốc và cung cấp thông tin: ở những khu vực cần, chỉ giới được cắm mốc ngoài thực địa; người dân có thể đề nghị cung cấp thông tin quy hoạch theo đồ án mới.
Từ bước tiếp nhận tới công bố có thể mất vài tháng đến hơn một năm. Trong khoảng đó, dự thảo đã lấy ý kiến chưa phải quy hoạch có hiệu lực; quy hoạch đang áp dụng vẫn là bản cũ cho tới khi bản mới được duyệt.
Báo cáo tổng hợp, tiếp thu, giải trình là gì và xin xem ở đâu
Báo cáo tổng hợp ý kiến là tài liệu liệt kê các ý kiến nhận được và cách xử lý từng ý kiến hoặc nhóm ý kiến. Nó là một phần của hồ sơ trình thẩm định, phê duyệt. Với người góp ý, đây là nơi duy nhất cho biết ý kiến của mình được hiểu thế nào và được trả lời ra sao.
Tuỳ nơi, báo cáo này có thể được công khai cùng hồ sơ đồ án sau khi duyệt, được đăng tóm tắt, hoặc chỉ cung cấp khi có đề nghị. Bạn có thể hỏi cơ quan tổ chức lấy ý kiến xem báo cáo có được công khai không, và nếu không, gửi văn bản đề nghị được biết nội dung trả lời đối với ý kiến của mình, ghi rõ ngày đã nộp góp ý và số tiếp nhận.
Đề nghị nên hẹp và cụ thể: chỉ xin phần trả lời liên quan đến ý kiến của bạn hoặc khu vực của bạn, thay vì xin toàn bộ báo cáo. Đề nghị hẹp dễ được đáp ứng và ít bị coi là yêu cầu cung cấp tài liệu nội bộ.
Nếu góp ý của bạn được gộp chung với nhiều ý kiến khác, câu trả lời có thể rất ngắn. Đừng vội cho rằng ý kiến bị bỏ qua; đọc kỹ xem phần trả lời có giải quyết đúng điều bạn nêu không, rồi mới quyết định bước tiếp theo.
Đọc ba kiểu trả lời
Trả lời đối với một ý kiến thường rơi vào một trong ba kiểu. Mỗi kiểu kéo theo một việc khác nhau:
| Kiểu trả lời | Thường được viết như | Việc nên làm |
|---|---|---|
| Tiếp thu | "Tiếp thu, điều chỉnh hồ sơ tại vị trí …" | Ghi lại; khi đồ án duyệt, kiểm bản vẽ chính thức có sửa đúng như vậy không |
| Tiếp thu một phần | "Tiếp thu nội dung …; nội dung … giữ như phương án vì …" | Đọc kỹ phần không tiếp thu và lý do; cân nhắc có căn cứ mới để kiến nghị tiếp hay không |
| Không tiếp thu, có giải trình | "Giữ nguyên phương án vì phù hợp quy hoạch cấp trên, bảo đảm chỉ tiêu …" | Kiểm lý do có đúng với hồ sơ không; nếu lý do dựa trên hiện trạng sai, chuẩn bị chứng cứ kiến nghị lại |
| Trả lời chung, không rõ | "Ý kiến đã được nghiên cứu, xem xét trong quá trình hoàn thiện" | Gửi văn bản đề nghị trả lời cụ thể đối với ý kiến của mình |
Một câu trả lời không tiếp thu nhưng có lý do rõ ràng vẫn là thông tin quý: nó cho bạn biết chính xác vì sao, và nếu lý do đó dựa trên dữ kiện sai, bạn biết phải chứng minh điều gì.
Theo dõi quyết định phê duyệt và công bố
Quyết định phê duyệt đồ án thường được đăng trên trang thông tin điện tử của UBND tỉnh, thành phố hoặc của cơ quan quản lý quy hoạch, có khi kèm bản vẽ thu nhỏ. Sau khi duyệt, quy hoạch được công bố bằng niêm yết, hội nghị công bố hoặc trưng bày tại trụ sở chính quyền nơi có quy hoạch.
Cách theo dõi đơn giản nhất là tiếp tục lịch kiểm hằng tháng đã dùng trong đợt lấy ý kiến, tìm theo tên đồ án. Khi thấy quyết định, tải hoặc chụp lại toàn bộ, ghi số quyết định, ngày ký. Từ đây, mọi thủ tục liên quan tới thửa đất như xin phép xây dựng hay cung cấp thông tin quy hoạch sẽ căn cứ vào quyết định này.
Nên đọc cả phần nội dung quyết định chứ không chỉ bản vẽ: quyết định thường ghi những yêu cầu kèm theo, như giao cơ quan nào cắm mốc, công bố, lập quy hoạch chi tiết hoặc rà soát những khu vực nào. Những dòng này cho biết bước tiếp theo của khu bạn.
Nếu sau một thời gian dài hỏi vẫn chưa có quyết định, đồ án có thể đang được sửa theo yêu cầu thẩm định. Bạn hỏi cơ quan tổ chức lập quy hoạch về tình trạng hồ sơ; câu trả lời "đang hoàn thiện" là bình thường, miễn bạn ghi lại ngày hỏi.
So bản được duyệt với bản dự thảo
Bản được duyệt có thể khác dự thảo đã lấy ý kiến, do tiếp thu góp ý hoặc do yêu cầu thẩm định. Khi so, kiểm các điểm sau cho thửa đất và khu vực của bạn:
- Chức năng của ô phố hoặc lô đất chứa thửa đất có đổi so với dự thảo không.
- Tuyến đường, hẻm mở rộng, chỉ giới đường đỏ chạm vào thửa đất có đổi vị trí hoặc bề rộng không.
- Chỉ tiêu tầng cao, mật độ của ô phố có đổi không.
- Những điểm được báo là tiếp thu có thật sự được thể hiện trên bản vẽ chính thức không.
- Có nội dung mới xuất hiện mà dự thảo chưa có không; nếu có, nó có liên quan tới khu bạn không.
- Dự thảo quy định quản lý đã thành quy định chính thức thế nào ở những câu bạn đã đánh dấu.
Nếu thấy bản duyệt có thay đổi lớn ảnh hưởng tới khu bạn mà không có trong dự thảo đã lấy ý kiến, bạn có thể gửi văn bản hỏi lý do và đề nghị xem xét. Đây là trường hợp ít gặp nhưng đáng lưu ý, và nếu phát sinh tranh chấp, bạn nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn về hướng xử lý.
Khi không nhận được phản hồi
Kiểm lại bằng chứng đã nộp. Trước khi nhắc, lấy ra biên nhận, phiếu báo phát hay ảnh chụp sổ tiếp nhận. Không có bằng chứng, việc nhắc khó hiệu quả.
Hỏi trực tiếp trước, viết sau. Đến bộ phận phụ trách của xã, phường hoặc cơ quan tổ chức lấy ý kiến hỏi tình trạng hồ sơ. Ghi lại tên người trả lời và nội dung. Nếu vẫn không rõ, gửi văn bản nhắc.
Văn bản nhắc ngắn gọn. Nêu ngày đã gửi góp ý, nội dung chính trong hai ba dòng, và đề nghị được biết kết quả xem xét. Không cần nhắc lại toàn bộ căn cứ.
Dùng kênh tiếp công dân, tiếp xúc cử tri. Buổi tiếp công dân định kỳ của UBND xã, phường và buổi tiếp xúc cử tri là nơi có thể nêu việc chưa được trả lời. Mang theo bản sao góp ý đã nộp.
Đừng để quá muộn. Nếu đồ án đã được duyệt mà góp ý của bạn không được trả lời, vẫn có thể kiến nghị, nhưng việc sửa sẽ khó hơn. Theo dõi sớm luôn tốt hơn.
Lưu hồ sơ cho các bước sau
Hồ sơ góp ý quy hoạch không hết tác dụng khi đồ án được duyệt. Nhiều năm sau, khi khu vực triển khai một tuyến đường, khi bạn xin phép xây lại nhà, hay khi người mua hỏi về quy hoạch, bộ hồ sơ này cho biết khu vực đã thay đổi thế nào và bạn đã phản ánh những gì, vào lúc nào.
Một bìa hồ sơ gọn có thể gồm: ảnh thông báo lấy ý kiến, ảnh bản vẽ dự thảo, bản sao văn bản góp ý kèm bằng chứng đã nộp, biên bản hoặc ghi chép các buổi họp, câu trả lời hay trích báo cáo giải trình, quyết định phê duyệt và ảnh bản vẽ chính thức. Sắp theo thứ tự thời gian, ghi ngày ngoài mỗi tờ.
Nên chụp hoặc quét toàn bộ thành tệp và lưu ở hai nơi, ví dụ một bản trong máy tính gia đình và một bản trong dịch vụ lưu trữ trực tuyến có mật khẩu. Đặt tên tệp theo ngày và nội dung để người khác trong gia đình cũng tìm được.
Nếu thửa đất đứng tên nhiều người hoặc sẽ được để lại cho con cháu, ghi một trang tóm tắt đặt ở đầu bìa: đồ án nào, đã góp ý gì, kết quả ra sao, việc gì còn đang theo dõi. Một trang như vậy giúp người tiếp nhận hồ sơ hiểu ngay mà không phải đọc lại từ đầu.
Câu hỏi thường gặp
Cơ quan lập quy hoạch có bắt buộc trả lời riêng từng người góp ý không?
Quy trình yêu cầu tổng hợp, giải trình, tiếp thu ý kiến trong báo cáo đi kèm hồ sơ, không nhất thiết gửi văn bản riêng cho từng người. Nếu muốn biết cụ thể, bạn có thể gửi văn bản đề nghị được biết kết quả xem xét ý kiến của mình.
Dự thảo đã lấy ý kiến có được áp dụng để cấp phép xây dựng không?
Thông thường thủ tục căn cứ vào quy hoạch đã được phê duyệt. Tuy vậy, ở khu vực đang lập hoặc điều chỉnh quy hoạch, nơi cấp phép có thể xem xét thêm; bạn nên hỏi trực tiếp nơi tiếp nhận hồ sơ để biết cách xử lý cụ thể.
Làm sao biết đồ án của khu mình đã được phê duyệt?
Theo dõi trang thông tin điện tử của UBND tỉnh, thành phố, Sở Xây dựng và của phường; hỏi bộ phận phụ trách xây dựng của phường. Khi đã duyệt, quy hoạch phải được công bố công khai, có niêm yết tại địa phương.
Bản duyệt khác dự thảo ở chỗ nhà mình mà không được lấy ý kiến lại thì sao?
Bạn gửi văn bản hỏi lý do thay đổi và đề nghị xem xét, kèm ảnh dự thảo và bản duyệt. Nếu thay đổi gây ảnh hưởng lớn và phát sinh quyết định hành chính cụ thể đối với bạn, nên tham khảo luật sư về quyền khiếu nại.
Có cần lưu giữ hồ sơ góp ý sau khi quy hoạch đã duyệt không?
Nên lưu. Hồ sơ góp ý, câu trả lời và quyết định phê duyệt sẽ có ích khi bạn xin phép xây dựng, mua bán, kiến nghị điều chỉnh về sau hoặc khi khu vực triển khai dự án.