PhanKhu.comPhân Khu
Kiểm tra quy hoạch trước khi mua nhà đất

Mua nhà đất ghi "đất ở hiện hữu": năm điều thông tin quy hoạch chưa nói hết

Dòng "đất ở hiện hữu" trong thông tin quy hoạch nói gì và không nói gì: vẫn có thể dính lộ giới, có chỉ tiêu tầng cao, mật độ; năm việc người mua nên kiểm thêm.

Dense older residential block in Hai Phong seen from a low rooftop at dusk, mix of narrow tube houses of different heights, one person on a balcony watering plants, silhouette

Khi thông tin quy hoạch ghi thửa đất thuộc "đất ở hiện hữu", điều đó thường có nghĩa khu dân cư đã có được giữ lại để cải tạo, chỉnh trang theo quy hoạch, chứ không phải khu sẽ giải toả để làm mới. Với người mua, đây là tín hiệu thuận lợi. Nhưng nó không có nghĩa thửa đất không dính lộ giới, không có giới hạn tầng cao, hay căn nhà trên đó đã hợp pháp.

Nhiều người đọc thấy chữ "hiện hữu" là dừng kiểm. Bài này giải thích dòng chữ đó nói gì và không nói gì, các cụm từ hay đi kèm, rồi đưa năm việc nên kiểm thêm trước khi cọc. Tên gọi chính xác khác nhau giữa các đồ án và địa phương; khi văn bản dùng cụm từ lạ, bạn đọc chú giải của đồ án hoặc hỏi nơi ban hành văn bản.

"Hiện hữu" nói gì với người mua

Trong quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết, mỗi ô đất được gán một chức năng. Với khu dân cư đã hình thành, người lập quy hoạch có hai hướng: giữ lại và cải tạo, hoặc chuyển sang chức năng khác như đường, cây xanh, công trình công cộng hay khu ở xây mới theo dự án. Chữ "hiện hữu" thường đánh dấu hướng thứ nhất.

Điều này quan trọng vì nó cho biết thửa đất không nằm trong vùng dự kiến giải toả toàn bộ để làm dự án theo đồ án đó. Bạn vẫn có thể xin phép xây dựng, cải tạo nhà theo chỉ tiêu của khu, mua bán, thế chấp như đất ở bình thường, với điều kiện các giấy tờ khác hợp lệ.

Tuy vậy, "giữ lại để cải tạo" không phải "giữ nguyên mọi thứ". Khu hiện hữu vẫn có mạng đường quy hoạch, có thể có hẻm được mở rộng, có chỉ tiêu tầng cao và mật độ, có khi có ô đất nhỏ chen giữa được dành cho cây xanh hay nhà trẻ. Người mua cần đọc tiếp các dòng sau chữ "hiện hữu" thay vì dừng ở đó.

Những cụm từ hay gặp và khác nhau ở đâu

Văn bản và bản đồ quy hoạch dùng nhiều cụm từ gần giống nhau. Bảng dưới gom một số cụm thường gặp ở mức nguyên lý; ý nghĩa chính xác luôn phải đọc theo chú giải của đồ án cụ thể.

Cụm từ thường gặpThường hàm ýNgười mua nên hỏi thêm
Đất ở hiện hữuKhu dân cư đã có, giữ lạiChỉ tiêu tầng cao, mật độ; có lộ giới nào cắt qua không
Đất ở hiện hữu cải tạo, chỉnh trangGiữ lại, có kế hoạch nâng cấp hạ tầng, mở hẻm, chỉnh mặt tiềnKế hoạch chỉnh trang gồm những gì, có ảnh hưởng mặt tiền thửa không
Đất ở xây dựng mớiKhu sẽ hình thành theo dự án hoặc phân lô mớiThửa của bạn đang là gì so với ô quy hoạch mới, có phải thu hồi để làm dự án không
Đất hỗn hợp có chức năng ởĐược kết hợp ở với thương mại, dịch vụ theo tỷ lệ đồ ánPhần ở được phép tới đâu, cách cấp phép có khác không
Đất ở hiện hữu thuộc khu vực tái thiết hoặc tái phát triểnGiữ lại trước mắt nhưng có định hướng thay đổi lớn về sauĐịnh hướng đó đã có đồ án chi tiết chưa, ảnh hưởng tới xây sửa ra sao

Nếu văn bản chỉ ghi một chữ ngắn như "đất ở" mà không nói hiện hữu hay xây dựng mới, bạn hỏi lại nơi ban hành để biết ô đất thuộc loại nào trong đồ án. Hai loại này khác nhau rất nhiều về khả năng giữ được căn nhà.

Hiện hữu vẫn có thể dính lộ giới

Đây là chỗ hiểu lầm phổ biến nhất. Ô đất ở hiện hữu được tô một màu, còn đường và hẻm quy hoạch được vẽ bằng chỉ giới đường đỏ chạy qua. Nếu con hẻm trước nhà có lộ giới lớn hơn bề rộng hiện tại, phần đất phía trước của thửa nằm ngoài ô đất ở và nằm trong đất giao thông, dù văn bản vẫn ghi "đất ở hiện hữu" cho phần còn lại.

Vì vậy, khi đọc văn bản thông tin quy hoạch, bạn tìm thêm các dòng về chỉ giới đường đỏ, lộ giới, diện tích phần nằm trong lộ giới. Có văn bản ghi thành hai phần rõ ràng: phần diện tích thuộc đất ở hiện hữu và phần thuộc đất giao thông. Có văn bản chỉ nói chung, khi đó bạn đề nghị bổ sung.

Ví dụ giả định: một thửa 72 m² ở mặt hẻm, văn bản ghi "thuộc khu đất ở hiện hữu cải tạo chỉnh trang; một phần diện tích khoảng 6 m² nằm trong lộ giới hẻm". Người chỉ đọc nửa đầu sẽ nghĩ thửa đất sạch. Người đọc hết biết khi xây lại chỉ còn khoảng 66 m² để tính mật độ và bố trí nhà.

Chỉ tiêu xây dựng của khu hiện hữu

Tầng cao tối đa. Khu hiện hữu thường có giới hạn số tầng theo bề rộng đường, hẻm trước nhà hoặc theo vị trí trong khu. Một căn nhà hai tầng hôm nay không có nghĩa bạn được xây năm tầng sau này.

Mật độ xây dựng. Tỷ lệ diện tích chiếm đất của nhà so với diện tích lô. Với lô nhỏ trong khu hiện hữu, quy định có thể cho phép mật độ cao, nhưng vẫn có giới hạn và cách tính riêng.

Khoảng lùi và ban công. Mặt tiền có thể phải lùi so với chỉ giới đường đỏ, ban công được đua ra một khoảng nhất định tuỳ bề rộng đường. Những con số này ảnh hưởng trực tiếp tới diện tích sàn sử dụng.

Quy định quản lý của đồ án và thiết kế đô thị tuyến phố. Một số tuyến phố có quy định riêng về chiều cao tầng trệt, màu sắc, mái. Chúng nằm trong quy định quản lý kèm đồ án hoặc thiết kế đô thị riêng.

Ai trả lời được. Văn bản thông tin quy hoạch có khi ghi sẵn các chỉ tiêu, có khi không. Nếu không, hỏi bộ phận cấp phép xây dựng ở địa phương. Đừng dựa vào số tầng của nhà hàng xóm, vì nhà đó có thể xây trước khi quy định hiện hành có hiệu lực.

Năm việc nên kiểm thêm khi thấy chữ "hiện hữu"

Chữ "hiện hữu" giúp loại một rủi ro lớn, nhưng chưa phải đích. Trước khi cọc, bạn làm tiếp năm việc sau:

  1. Đọc hết văn bản, tìm dòng về lộ giới, chỉ giới đường đỏ và diện tích phần nằm ngoài ô đất ở.
  2. Hỏi chỉ tiêu tầng cao, mật độ, khoảng lùi áp dụng cho chính lô này, rồi phác thử căn nhà bạn muốn xây có vừa không.
  3. Hỏi kế hoạch chỉnh trang nếu văn bản có chữ "cải tạo, chỉnh trang": có mở hẻm, làm vỉa hè, hạ ngầm đường dây hay dời cột điện qua trước nhà không.
  4. Kiểm giấy phép và hoàn công của căn nhà hiện tại. Chữ "hiện hữu" trên quy hoạch không chứng minh căn nhà được xây đúng phép.
  5. Hỏi khu vực có đang lấy ý kiến điều chỉnh quy hoạch không. Một ô đất ở hiện hữu có thể nằm trong phạm vi điều chỉnh sang chức năng khác.

Đọc thử một văn bản giả định từng dòng

Giả sử bạn nhận được văn bản cung cấp thông tin quy hoạch cho một thửa đất 85 m² ở mặt hẻm, nội dung tóm tắt như sau (ví dụ giả định, không phải văn bản thật): thửa đất thuộc ô phố ký hiệu theo đồ án quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2000 của khu vực; chức năng đất ở hiện hữu cải tạo chỉnh trang; tầng cao tối đa theo quy định quản lý của đồ án; một phần diện tích nằm trong lộ giới hẻm 6 m; phần còn lại thuộc khu vực chưa có quy hoạch chi tiết 1/500.

Dòng đầu cho bạn biết căn cứ là đồ án phân khu nào, để sau này tra lại khi có điều chỉnh. Dòng thứ hai là tín hiệu thuận lợi: khu được giữ lại. Dòng thứ ba nhắc rằng số tầng phải tra trong quy định quản lý, nên bạn ghi chú việc phải hỏi tiếp. Dòng thứ tư là chỗ quan trọng: có phần nằm trong lộ giới, nhưng chưa nói bao nhiêu mét vuông, nên bạn đề nghị bổ sung diện tích cụ thể.

Dòng cuối dễ làm người mua hoang mang. "Chưa có quy hoạch chi tiết 1/500" với nhà dân trong khu hiện hữu thường không cản việc xin phép xây nhà ở riêng lẻ, vì việc cấp phép có thể căn cứ đồ án phân khu và quy định quản lý. Tuy vậy, cách áp dụng khác nhau giữa các địa phương, nên bạn hỏi thẳng bộ phận cấp phép: với dòng này, lô đất có xin phép xây dựng được không và căn cứ chỉ tiêu nào.

"Hiện hữu" trên quy hoạch khác "hợp pháp" trên giấy tờ

Quy hoạch mô tả định hướng sử dụng đất; nó không xác nhận từng căn nhà trong khu đã được xây đúng phép. Một khu dân cư hiện hữu có thể gồm cả nhà có giấy phép, nhà xây trước khi có quy định cấp phép, và nhà xây sai hoặc không phép. Tất cả đều nằm trong cùng một ô màu.

Với người mua, câu hỏi về căn nhà là câu hỏi riêng: nhà đã được ghi vào giấy chứng nhận chưa, diện tích xây dựng trên sổ có khớp hiện trạng không, phần xây thêm có giấy phép không. Phần đất có thể hoàn toàn ổn trong khi phần nhà có vấn đề, và ngược lại.

Cũng vậy, "hiện hữu" không thay cho việc kiểm tình trạng pháp lý của quyền sử dụng đất: thửa đất có đang thế chấp, có bị ngăn chặn giao dịch, có tranh chấp không. Những việc đó hỏi ở văn phòng đăng ký đất đai và qua công chứng viên. Khi phát hiện bất đồng giữa giấy tờ và lời người bán mà không tự gỡ được, bạn có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.

Câu hỏi thường gặp

Đất ở hiện hữu có bị thu hồi không?

Ô đất ở hiện hữu không nằm trong vùng dự kiến chuyển chức năng theo đồ án hiện hành, nên không bị thu hồi để thực hiện chính đồ án đó, trừ phần nằm trong lộ giới hay ô công cộng xen kẹt. Nhà nước vẫn có thể thu hồi đất trong các trường hợp khác theo luật, và quy hoạch có thể được điều chỉnh.

"Đất ở hiện hữu" và "đất ở" trên sổ đỏ có phải là một?

Không hẳn. "Đất ở" trên sổ là loại đất theo pháp luật đất đai, ghi bằng ký hiệu như ODT hoặc ONT. "Đất ở hiện hữu" là chức năng theo đồ án quy hoạch. Một thửa có thể là đất ở trên sổ nhưng quy hoạch lại là cây xanh hay giao thông, và ngược lại.

Khu hiện hữu cải tạo chỉnh trang thì nhà có phải đập bớt không?

Không có câu trả lời chung. Chỉnh trang có thể chỉ là làm lại vỉa hè, chiếu sáng, cũng có thể kèm mở rộng hẻm làm ảnh hưởng mặt tiền. Bạn hỏi xã, phường xem kế hoạch chỉnh trang cụ thể của tuyến đường hay con hẻm trước nhà, và xem văn bản có ghi phần nằm trong lộ giới không.

Có thể xây cao hơn nhà hàng xóm trong khu hiện hữu không?

Phụ thuộc vào chỉ tiêu tầng cao áp cho lô đất của bạn, thường gắn với bề rộng đường, hẻm và quy định quản lý của đồ án. Nhà hàng xóm có thể xây trước khi quy định hiện hành áp dụng. Hỏi bộ phận cấp phép xây dựng để biết con số cho chính lô đất.

Văn bản ghi "hiện hữu" nhưng cổng tra cứu lại tô màu khác thì tin bên nào?

Văn bản do cơ quan có thẩm quyền ký là căn cứ chính. Dữ liệu trên cổng có thể chưa cập nhật đồ án điều chỉnh, hoặc lệch ranh khi phóng to. Bạn chụp lại cả hai, hỏi nơi ban hành văn bản về đồ án mà họ căn cứ để biết chắc.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138