PhanKhu.comPhân Khu
Kiểm tra quy hoạch trước khi mua nhà đất

Dấu hiệu nhà đất dính quy hoạch nhìn thấy tại chỗ: mốc giới, nhà lùi, công trình tạm

Những dấu hiệu ngoài thực địa gợi ý nhà đất có thể dính quy hoạch: cọc mốc dọc đường, dãy nhà lùi thẳng hàng, nhà tạm giữa phố, đất trống rào lâu năm.

Concrete boundary marker post painted red and white at the edge of a widening road in Nghe An, row of houses behind with uneven front walls, low angle, clear morning light

Có một số dấu hiệu ngoài thực địa gợi ý nhà đất có thể dính quy hoạch: cọc mốc bê tông dọc đường hay hẻm, dãy nhà mới xây lùi vào thẳng một hàng, nhà tạm hay nhà cấp bốn cũ nằm giữa phố đã xây cao, và những khu đất trống bị rào nhiều năm. Những dấu hiệu này không kết luận được gì; chúng chỉ cho bạn biết cần tra quy hoạch ở chỗ nào và hỏi câu gì.

Bài này dành cho buổi đi xem nhà đất, khi bạn chưa có giấy tờ quy hoạch trong tay nhưng muốn biết nên để ý điều gì. Mỗi dấu hiệu đi kèm những cách giải thích khác nhau, vì cùng một hiện tượng có thể do quy hoạch, do giấy phép, hoặc chỉ do hoàn cảnh riêng của chủ nhà. Kết luận cuối cùng vẫn phải dựa trên văn bản thông tin quy hoạch.

Thực địa không thay giấy, nhưng chỉ ra chỗ cần tra

Văn bản thông tin quy hoạch trả lời đúng điều bạn hỏi về một thửa đất. Còn đi thực địa giúp bạn biết phải hỏi gì: con đường trước nhà có đang được chuẩn bị mở không, khu đất trống bên cạnh là của ai, vì sao cả dãy nhà lùi vào. Nhiều người mua chỉ phát hiện vấn đề vì một chi tiết nhìn thấy tận mắt, rồi mới đi tra và thấy đúng là thửa đất có phần nằm trong lộ giới.

Mặt khác, thực địa cũng dễ đánh lừa. Một khu trông yên bình có thể đã có quy hoạch đường cắt qua từ lâu mà chưa làm; một cọc mốc trông đáng sợ có thể chỉ là mốc địa chính hay mốc ranh của một công trình khác. Vì vậy, nguyên tắc của bài là: thấy dấu hiệu thì ghi lại và tra, không tự suy ra kết luận, càng không dùng dấu hiệu để đoán giá đất sẽ lên hay xuống.

Thời điểm đi cũng quan trọng. Buổi sáng ngày thường bạn gặp được cán bộ ở xã, phường và hàng xóm ở nhà. Mang theo điện thoại để chụp ảnh có định vị, thước dây, sổ tay, và tờ ghi số tờ, số thửa nếu người bán đã cho bạn xem sổ.

Cọc mốc, vạch sơn và dấu vết đo đạc

Cọc bê tông sơn màu dọc lề đường hoặc hẻm. Đây có thể là mốc chỉ giới đường đỏ đã được cắm theo quy hoạch. Khi mốc cắm chạy vào phía trong so với tường nhà hiện tại, phần đất giữa mốc và mặt đường có khả năng nằm trong lộ giới. Hãy chụp vị trí mốc so với thửa đất định mua.

Mốc mang ký hiệu khác nhau. Ngoài mốc chỉ giới, ngoài thực địa còn có mốc địa chính, mốc ranh dự án, mốc hành lang tuyến điện hay đường ống. Bạn không cần tự phân biệt; ghi lại hình dạng, màu sắc, vị trí và hỏi UBND xã, phường đó là mốc gì.

Vạch sơn trên mặt đường, trên tường nhà. Đôi khi đoàn khảo sát đánh dấu tạm bằng sơn trước khi cắm mốc chính thức. Vạch sơn mới, chạy đều dọc một tuyến, gợi ý có hoạt động khảo sát gần đây. Hỏi hàng xóm đoàn đến khi nào, nói gì.

Dấu vết khoan khảo sát, cọc gỗ ở ruộng hay đất trống. Thường gặp khi có tuyến đường hay công trình hạ tầng đang được khảo sát. Không có nghĩa dự án sắp làm, nhưng là lý do để hỏi khu vực có dự án nào đang lập không.

Nhìn hàng nhà để đoán lộ giới

Dãy nhà dọc một con đường là bản đồ lộ giới bằng gạch. Khi đi xem, bạn đứng ở đầu đường nhìn dọc theo mặt tiền và để ý những điều sau:

  • Các nhà mới xây trong vài năm gần đây có lùi vào cùng một hàng so với nhà cũ không. Nếu có, nhiều khả năng giấy phép xây dựng đã buộc lùi theo chỉ giới; căn nhà cũ bạn định mua sẽ phải lùi tương tự khi xây lại.
  • Mặt tiền răng cưa, nhà ra nhà vào không đều. Đây là hình ảnh quen thuộc của một con đường có lộ giới nhưng chưa thực hiện: mỗi nhà lùi vào lúc xây lại, nhà chưa xây lại vẫn giữ mặt tiền cũ.
  • Phần sân trước của các nhà mới chỉ có mái che nhẹ, cổng rào thấp, không xây kiên cố. Đó thường là phần đất nằm trong lộ giới được dùng tạm.
  • Một bên đường nhà cao, bên kia toàn nhà thấp. Có thể quy hoạch mở rộng lệch về một bên, hoặc hai bên thuộc hai khu có chỉ tiêu tầng cao khác nhau.
  • Hai đầu con đường đã rộng, đoạn giữa còn hẹp. Gợi ý tuyến đường đang được mở rộng từng đoạn; đoạn hẹp có thể là đoạn tiếp theo.

Ghi lại số nhà của những căn đã lùi. Khi hỏi xã, phường hay khi xin văn bản, bạn có thể nêu ví dụ cụ thể để cán bộ hiểu nhanh bạn đang hỏi về tuyến nào.

Nhà tạm, nhà cấp bốn giữa phố cao tầng

Giữa một dãy nhà ba bốn tầng, có một căn nhà cấp bốn mái tôn cũ kỹ, hoặc một dãy nhà tạm khung thép lắp ghép. Có nhiều lý do: chủ nhà chưa có tiền xây, tranh chấp thừa kế, hoặc đơn giản là không muốn xây. Nhưng cũng có thể căn đó nằm trong quy hoạch đường, cây xanh hay công trình công cộng nên không được cấp phép xây kiên cố, chỉ được cấp giấy phép có thời hạn hoặc chỉ được sửa chữa nhỏ.

Khi thấy một cụm nhiều căn như vậy liền nhau, khả năng là quy hoạch cao hơn khả năng là hoàn cảnh riêng. Một ô cả chục nhà cùng thấp tầng, cùng cũ, nằm giữa khu đã xây cao là dấu hiệu đáng hỏi: ô đất này theo quy hoạch là gì.

Nếu chính căn nhà bạn định mua là nhà tạm hay nhà xây theo giấy phép có thời hạn, hãy xin xem giấy phép. Giấy phép có thời hạn thường ghi rõ thời hạn tồn tại của công trình và cam kết tự phá dỡ khi nhà nước thực hiện quy hoạch. Đây là thông tin quyết định, không phải chi tiết phụ.

Dấu hiệu, cách giải thích và việc tra tiếp

Bảng dưới gom các dấu hiệu hay gặp. Cột giữa liệt kê nhiều cách giải thích để nhắc rằng không dấu hiệu nào là bằng chứng.

Dấu hiệu tại chỗCó thể doTra tiếp ở đâu
Cọc mốc bê tông dọc đườngMốc chỉ giới đường đỏ, mốc địa chính, mốc ranh dự ánUBND xã, phường; văn bản thông tin quy hoạch
Nhà mới lùi thẳng hàngGiấy phép buộc lùi theo lộ giớiVăn bản thông tin quy hoạch ghi lộ giới tuyến đường
Cụm nhà tạm, nhà cấp bốn giữa phố caoQuy hoạch treo, giấy phép có thời hạn, hoàn cảnh riêngChức năng ô đất trên bản đồ quy hoạch
Đất trống rào tôn nhiều nămDự án đã giao đất chưa triển khai, đất công, tranh chấpXã, phường về tên dự án và chủ đầu tư
Đường rộng hai đầu, hẹp đoạn giữaMở rộng theo từng giai đoạnKế hoạch đầu tư tuyến đường ở xã, phường

Đất trống rào tôn lâu năm cạnh thửa đất định mua đáng được hỏi kỹ: nó có thể là một dự án đã được giao đất, khi triển khai sẽ mang theo công trường, xe tải và có khi là toà nhà cao che hướng.

Những dấu hiệu dễ đọc sai

"Đường vừa trải nhựa mới, chắc không mở rộng nữa." Trải lại mặt đường là việc duy tu, không liên quan tới lộ giới trên quy hoạch. Một con đường mới trải nhựa vẫn có thể có lộ giới rộng hơn hiện trạng và chờ mở rộng theo kế hoạch khác.

"Nhà bên cạnh xây năm tầng, nhà mình cũng được." Nhà bên cạnh có thể xây trước khi quy định hiện hành có hiệu lực, có thể xây sai phép, hoặc nằm ở ô có chỉ tiêu khác. Chiều cao nhà hàng xóm không phải căn cứ cho giấy phép của bạn.

"Không thấy mốc nào, vậy là không dính." Phần lớn tuyến đường quy hoạch chưa được cắm mốc ngoài thực địa cho tới khi chuẩn bị thực hiện. Vắng mốc không có nghĩa vắng lộ giới; chỉ văn bản mới trả lời được.

"Khu này có công trường dự án bên cạnh, chắc đất mình được hưởng hạ tầng." Hạ tầng của dự án phục vụ trước hết khu của dự án. Thửa đất bên ngoài có kết nối được hay không phụ thuộc thiết kế đường nối và quy hoạch chung, không tự động có.

"Cả xóm ở yên mấy chục năm, quy hoạch gì cũng không sao." Thời gian chờ dài không làm quy hoạch mất hiệu lực. Nó chỉ cho thấy việc thực hiện chưa được bố trí. Khi có nguồn đầu tư, mọi thứ có thể diễn ra nhanh hơn người dân nghĩ.

Một buổi đi thực địa có kế hoạch

Để không về nhà với một mớ ảnh lộn xộn, bạn có thể đi theo trình tự gợi ý dưới đây, mất khoảng nửa ngày:

  1. Đứng ở hai đầu con đường hoặc hẻm, chụp toàn cảnh mặt tiền dãy nhà, ghi chú nhà nào đã lùi, nhà nào chưa.
  2. Đi dọc mép đường tìm cọc mốc, vạch sơn; chụp từng mốc kèm một vật cố định để sau này xác định lại vị trí.
  3. Đo bề rộng đường hoặc hẻm ở trước thửa đất, và khoảng cách từ mốc gần nhất tới tường nhà định mua.
  4. Đi vòng ra phía sau và hai bên thửa đất, xem đất trống, nhà tạm hay công trình gì đang ở đó.
  5. Hỏi chuyện một hai hộ hàng xóm lâu năm về các lần đo đạc, họp dân, xin phép xây dựng.
  6. Ghé UBND xã, phường, nêu những gì đã thấy và hỏi về đồ án quy hoạch, kế hoạch đầu tư của khu vực.

Về nhà, bạn lập danh sách câu hỏi còn treo và đưa vào đơn đề nghị cung cấp thông tin quy hoạch. Khi có văn bản, so lại với ảnh và ghi chú để biết dấu hiệu nào đúng, dấu hiệu nào chỉ là trùng hợp.

Câu hỏi thường gặp

Thấy cọc mốc trước nhà có phải là nhà chắc chắn bị giải toả?

Không. Cọc mốc có thể là mốc chỉ giới đường đỏ, cho biết phần đất phía ngoài nằm trong lộ giới, nhưng không có nghĩa sắp thu hồi. Cũng có thể là mốc địa chính hay mốc ranh của công trình khác. Hỏi UBND xã, phường đó là mốc gì và xin văn bản thông tin quy hoạch.

Cả dãy nhà không ai xây lại thì có nên lo?

Nên hỏi. Một dãy nhiều căn cùng cũ, cùng thấp giữa khu đã xây cao thường gợi ý ô đất có quy hoạch khác đất ở, hoặc có hạn chế cấp phép. Nhưng cũng có khu chỉ đơn giản là ít người có điều kiện xây. Văn bản thông tin quy hoạch sẽ trả lời.

Hàng xóm nói khu này "sắp giải toả" thì tin được không?

Lời hàng xóm là gợi ý để tra, không phải căn cứ. Hỏi lại họ đã nhận giấy tờ gì: thông báo thu hồi, giấy mời họp, biên bản kiểm đếm. Nếu có, xin xem; nếu chỉ là nghe nói, bạn hỏi UBND xã, phường về kế hoạch sử dụng đất và các dự án trong khu.

Đi thực địa có thay được việc xin văn bản thông tin quy hoạch không?

Không. Thực địa giúp bạn biết hỏi gì và phát hiện những điều giấy tờ không ghi, như lối đi, đất trống bên cạnh. Nhưng chỉ văn bản do cơ quan có thẩm quyền ban hành mới cho biết chính xác chức năng đất và phần nằm trong lộ giới.

Nhà tạm có giấy phép có thời hạn thì mua có rủi ro gì?

Công trình chỉ được tồn tại tới thời hạn ghi trong giấy phép hoặc tới khi nhà nước thực hiện quy hoạch, và chủ nhà thường phải cam kết tự phá dỡ. Người mua kế thừa tình trạng đó. Đọc kỹ giấy phép, hỏi xã, phường về kế hoạch thực hiện quy hoạch tại vị trí này.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138