PhanKhu.comPhân Khu
Ký hiệu loại đất và thuật ngữ quy hoạch

Đất ở hiện hữu trên quy hoạch: nhà trong ô này được giữ, sửa, xây lại đến đâu

Thửa nằm trong ô đất ở hiện hữu là tin tốt, nhưng không có nghĩa xây gì cũng được. Giải nghĩa các biến thể và những chỉ tiêu cần hỏi trước khi xây lại.

Row of narrow tube houses on an old street in Hanoi, one house wrapped in green construction netting, an elderly resident watching from a doorway, seen from behind

Đất ở hiện hữu trên bản đồ quy hoạch là ô đất mà khu dân cư đã hình thành từ trước, và đồ án chọn giữ lại làm khu ở, có cải tạo, chỉnh trang dần thay vì giải toả để xây mới. Với chủ nhà, đây thường là kết quả dễ chịu nhất khi tra quy hoạch, vì chức năng của ô khớp với việc đang ở. Nhưng giữ lại không có nghĩa là muốn xây thế nào cũng được.

Mỗi ô đất ở hiện hữu đi kèm quy định quản lý về tầng cao, mật độ, khoảng lùi, và đôi khi có cả đường quy hoạch cắt qua. Bài này giải nghĩa các biến thể của cụm từ đất ở hiện hữu trên các đồ án, những việc chủ nhà thường làm được, những chỉ tiêu cần hỏi trước khi xây lại, kèm một ví dụ giả định hai căn cạnh nhau nhận kết quả khác nhau.

Chữ "hiện hữu" trên bản đồ quy hoạch nói lên điều gì

Khi lập quy hoạch phân khu cho một khu vực đã có dân cư, người lập đồ án phải chọn: khu nào giữ lại, khu nào cải tạo mạnh, khu nào chuyển chức năng. Những khu dân cư được giữ lại làm khu ở thường được ghi là đất ở hiện hữu, khác với đất ở xây dựng mới là nơi chưa có dân hoặc sẽ được làm dự án. Chữ hiện hữu vì thế phản ánh một quyết định quy hoạch: tôn trọng nếp nhà đang có và cải thiện dần.

Trong thực tế, các đồ án dùng nhiều biến thể: đất ở hiện hữu, đất ở hiện hữu cải tạo, đất ở hiện hữu chỉnh trang, đất ở hiện hữu ổn định, đất ở hiện hữu mật độ cao. Mỗi biến thể có thể kèm quy định khác nhau. Ví dụ, một ô hiện hữu ổn định có thể chỉ yêu cầu xây đúng tầng cao và khoảng lùi; một ô hiện hữu cải tạo có thể kèm kế hoạch mở rộng hẻm, bổ sung cây xanh, nghĩa là một số thửa sẽ bị ảnh hưởng.

Vì thế đừng dừng ở chữ đất ở. Khi nhận văn bản cung cấp thông tin quy hoạch, hãy xem chính xác đồ án gọi ô của bạn là gì, kèm mã lô và chỉ tiêu. Một chữ khác nhau trong tên chức năng có thể quyết định nhà bạn được xây năm tầng hay chỉ ba tầng.

Những việc chủ nhà trong ô đất ở hiện hữu thường làm được

Tiếp tục ở và sử dụng bình thường. Chức năng quy hoạch khớp với hiện trạng, nên gia đình tiếp tục ở, cho thuê, kinh doanh nhỏ trong phạm vi pháp luật cho phép mà không bị quy hoạch hạn chế thêm.

Xin cấp sổ, cấp đổi, đăng ký biến động. Thửa phù hợp quy hoạch là một điều kiện thuận lợi khi xin cấp sổ lần đầu hoặc cập nhật nhà mới xây vào sổ. Các điều kiện khác về nguồn gốc đất vẫn phải đáp ứng.

Xin giấy phép xây mới, xây lại. Nhà ở riêng lẻ trong ô đất ở hiện hữu thường được cấp giấy phép xây dựng theo chỉ tiêu của đồ án và quy định quản lý. Ở một số khu nông thôn, nhà ở riêng lẻ có thể được miễn phép theo quy định hiện hành; hỏi UBND xã, phường để chắc.

Chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp. Quy hoạch đất ở hiện hữu thường không gây trở ngại cho các giao dịch này. Ngân hàng và người mua cũng yên tâm hơn khi văn bản quy hoạch ghi rõ phù hợp.

Tách thửa, hợp thửa. Có thể làm nếu đáp ứng diện tích tối thiểu, kích thước cạnh và lối đi theo quy định của tỉnh, thành phố. Quy hoạch đất ở hiện hữu là điều kiện cần, chưa phải điều kiện đủ.

Chỉ tiêu cần hỏi trước khi xây lại trong ô hiện hữu

Đồ án quy hoạch phân khu đưa ra chỉ tiêu cho cả ô; quy định quản lý và quy hoạch chi tiết, nếu có, cụ thể hoá tới từng thửa. Bảng dưới liệt kê những chỉ tiêu nên hỏi, kèm lý do. Con số cụ thể bạn phải lấy từ hồ sơ của khu mình.

Chỉ tiêuHỏi gìVì sao quan trọng
Tầng cao tối đaBao nhiêu tầng, có tính tầng lửng, tum khôngQuyết định số phòng và chi phí xây
Mật độ xây dựngÁp theo diện tích thửa thế nàoThửa nhỏ và thửa lớn có thể khác nhau
Chỉ giới đường đỏĐường trước nhà có mở rộng khôngPhần lấn vào sẽ không được xây
Chỉ giới xây dựng, khoảng lùiMặt tiền phải lùi bao nhiêuẢnh hưởng chiều sâu nhà
Ban công, ô văngĐược đua ra bao nhiêuPhụ thuộc bề rộng đường
Cao độ nền, chiều cao tầng mộtTheo cao độ quy định chungTránh nhà thấp hơn mặt đường
Kiến trúc mặt đứngCó quy định màu, mái, chiều cao chuẩn khôngMột số tuyến phố có yêu cầu thống nhất

Khi hỏi, nên mang theo bản vẽ hiện trạng thửa có kích thước. Nhiều chỉ tiêu được áp theo bề rộng mặt tiền và diện tích thửa, nên cán bộ cần biết thửa của bạn cụ thể như thế nào mới trả lời chính xác.

Khi ô hiện hữu có đường quy hoạch hay hẻm mở rộng cắt qua

Một ô đất ở hiện hữu không nhất thiết nguyên vẹn. Đồ án có thể giữ khu dân cư nhưng vẽ thêm một con đường xuyên qua để kết nối, hoặc mở rộng con hẻm hiện có lên bề rộng mới. Khi đó, những thửa nằm dọc đường hay hẻm sẽ có một phần nằm trong chỉ giới đường đỏ, phần còn lại vẫn thuộc đất ở hiện hữu.

Với phần nằm trong chỉ giới đường đỏ, việc xây mới kiên cố thường bị hạn chế; có nơi cho xây tạm hoặc cấp giấy phép có thời hạn tuỳ kế hoạch thực hiện. Phần còn lại được xây theo chỉ tiêu của ô. Hệ quả là căn nhà sau khi xây lại có thể nông hơn căn cũ vài mét, hoặc mặt tiền phải lùi vào so với hàng xóm chưa xây lại.

Điều cần làm là hỏi thật rõ hai chuyện: chỉ giới đường đỏ cách mép thửa hiện tại bao xa, và việc mở rộng đã có kế hoạch thực hiện chưa. Nếu kế hoạch còn xa, một số gia đình chọn sửa chữa giữ nguyên hiện trạng thay vì xây lại; nếu đã gần, xây mới trên phần sẽ bị thu hồi là lãng phí. Đây là quyết định của từng gia đình, nhưng phải dựa trên thông tin chính thức.

Ví dụ giả định: hai căn cạnh nhau, hai kết quả

Ví dụ giả định: hai căn nhà liền kề trong cùng một ô đất ở hiện hữu ở một phường thuộc Thành phố Hồ Chí Minh. Căn của ông Tâm rộng bốn mét, sâu mười tám mét, mặt tiền nhìn ra đường chính. Căn của bà Lan bên cạnh có cùng kích thước nhưng mặt tiền quay vào hẻm.

Khi tra quy hoạch, cả hai đều nhận được kết quả: thửa thuộc ô đất ở hiện hữu, chỉ tiêu tầng cao và mật độ áp theo quy định quản lý. Nhưng đường chính trước nhà ông Tâm có chỉ giới đường đỏ lùi vào khoảng hai mét so với mép thửa, còn hẻm trước nhà bà Lan được quy hoạch giữ nguyên. Thêm nữa, quy định quản lý của đồ án cho phép nhà mặt đường chính cao hơn nhà trong hẻm.

Kết quả là ông Tâm được xây cao hơn nhưng nhà nông đi hai mét, còn bà Lan giữ nguyên chiều sâu nhưng số tầng thấp hơn. Cùng một ô, cùng chữ đất ở hiện hữu, nhưng mỗi căn có một bộ điều kiện riêng. Đây là lý do bạn nên xin thông tin quy hoạch cho đúng thửa của mình, thay vì dựa vào kết quả của nhà hàng xóm.

Những hiểu lầm hay gặp về đất ở hiện hữu

Cụm từ đất ở hiện hữu nghe quen nên dễ bị hiểu theo nghĩa rộng hơn thực tế. Dưới đây là những hiểu lầm hay gặp khi người dân đọc kết quả tra quy hoạch.

  • Nghĩ rằng hiện hữu nghĩa là nhà được giữ nguyên mãi mãi, trong khi đồ án vẫn có thể điều chỉnh sau các đợt rà soát định kỳ.
  • Nghĩ rằng cả thửa đều thuộc đất ở hiện hữu, trong khi phần sau hoặc phần mặt tiền có thể rơi vào ô khác hay chỉ giới đường đỏ.
  • Nghĩ rằng phần đất vườn trong thửa cũng thành đất ở vì ô quy hoạch là đất ở hiện hữu; thực ra vẫn phải xin chuyển mục đích.
  • Nghĩ rằng được xây cao bằng nhà hàng xóm đã xây, trong khi căn đó có thể xây theo chỉ tiêu cũ hoặc xây sai phép.
  • Nghĩ rằng ô hiện hữu không cần giấy phép xây dựng; việc miễn phép chỉ áp cho một số trường hợp theo quy định.
  • Nghĩ rằng kết quả tra trên ứng dụng hay trang mạng đã đủ để thiết kế, trong khi chỉ tiêu cụ thể phải lấy từ hồ sơ chính thức.

Mỗi hiểu lầm trên đều có thể dẫn tới bản vẽ sai, hồ sơ xin phép bị trả lại hoặc tranh cãi khi mua bán. Cách tránh đơn giản là đọc tên chức năng đầy đủ của ô, hỏi chỉ giới và chỉ tiêu cho đúng thửa, rồi giữ văn bản trả lời. Nếu đang định mua một căn trong ô hiện hữu, yêu cầu người bán cùng đi hỏi hoặc cung cấp văn bản quy hoạch còn thời hạn là cách làm hợp lý.

Các bước kiểm trước khi xây lại nhà trong ô hiện hữu

Các bước dưới giúp bạn có đủ thông tin trước khi thuê thiết kế, tránh bản vẽ phải sửa nhiều lần vì sai chỉ tiêu.

  1. Xin văn bản cung cấp thông tin quy hoạch cho đúng thửa, ghi rõ tên chức năng của ô, mã lô và đồ án áp dụng.
  2. Hỏi chỉ giới đường đỏ và chỉ giới xây dựng của đường, hẻm trước nhà, kèm khoảng cách tới mép thửa.
  3. Đọc quy định quản lý theo đồ án hoặc nhờ cán bộ chỉ đúng phần áp cho lô của bạn: tầng cao, mật độ, ban công, cao độ nền.
  4. Kiểm sổ đã ghi đúng diện tích, hình thể thửa chưa; nếu lệch với hiện trạng, xử lý trước khi xin phép xây.
  5. Đưa toàn bộ thông tin cho người thiết kế để bản vẽ xin phép tuân thủ ngay từ đầu.
  6. Nộp hồ sơ xin phép xây dựng nếu thuộc diện phải xin, và chỉ khởi công khi đã có giấy phép.

Nếu có chỗ chưa rõ, chẳng hạn quy định quản lý dùng thuật ngữ khó hiểu, hãy đề nghị giải thích bằng văn bản. Một buổi hỏi kỹ trước khi xây rẻ hơn rất nhiều so với việc bị đình chỉ giữa chừng.

Câu hỏi thường gặp

Đất ở hiện hữu có nghĩa là nhà sẽ không bao giờ bị thu hồi không?

Không hẳn. Ô đất ở hiện hữu nghĩa là quy hoạch giữ khu dân cư, nhưng vẫn có thể có đường, hẻm mở rộng hay công trình nhỏ ảnh hưởng tới một phần thửa. Quy hoạch cũng có thể được điều chỉnh sau này. Hãy hỏi rõ chỉ giới đường đỏ và kế hoạch thực hiện cho thửa của bạn.

Đất ở hiện hữu cải tạo khác đất ở hiện hữu ổn định ở chỗ nào?

Tên gọi do từng đồ án đặt nên nghĩa chính xác nằm trong chú giải và quy định quản lý. Thông thường, khu cải tạo đi kèm việc mở hẻm, bổ sung hạ tầng, còn khu ổn định chủ yếu giữ nguyên cấu trúc. Hãy đọc phần quy định của đúng lô chứa thửa.

Nhà cũ cao hơn tầng cao quy hoạch cho phép thì có bị buộc phá bớt không?

Nhà đã xây hợp pháp trước khi có quy hoạch thường được tồn tại theo hiện trạng. Khi xây lại hoặc cải tạo lớn, công trình mới phải theo chỉ tiêu hiện hành. Trường hợp cụ thể nên hỏi Sở Xây dựng hoặc UBND xã, phường.

Thửa trong ô hiện hữu nhưng quá nhỏ thì có được xây không?

Nhiều địa phương có quy định riêng cho thửa nhỏ hoặc hình thể đặc biệt, kèm điều kiện về diện tích, bề rộng tối thiểu để được cấp phép. Có nơi khuyến khích hợp khối với thửa bên cạnh. Bạn cần hỏi quy định của tỉnh, thành phố nơi có đất.

Kết quả tra quy hoạch của nhà hàng xóm có áp dụng cho nhà mình không?

Chỉ tham khảo được một phần. Cùng ô nhưng mỗi thửa có vị trí, mặt tiền và kích thước khác nhau, nên chỉ giới đường đỏ, tầng cao, khoảng lùi có thể khác. Hãy xin thông tin quy hoạch cho đúng thửa của mình trước khi thiết kế.

Ô đất ở hiện hữu có thể bị đổi sang chức năng khác sau này không?

Có thể, khi đồ án được điều chỉnh hoặc thay bằng đồ án mới. Việc điều chỉnh phải qua lấy ý kiến cộng đồng và phê duyệt theo trình tự. Theo dõi thông báo lấy ý kiến của xã, phường giúp bạn biết sớm và góp ý kịp thời.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138