Khi bản đồ quy hoạch vẽ sai hiện trạng, chẳng hạn vẽ nhà có giấy chứng nhận thành đất trống hay bỏ sót một con hẻm đang dùng, bạn cần làm ba việc: xác định đó là sai thật chứ không phải mình đọc nhầm, gom chứng cứ hiện trạng có ngày tháng, rồi gửi đề nghị sửa tới đúng nơi trong đúng giai đoạn. Sửa ở bước dự thảo dễ hơn nhiều so với khi đồ án đã được phê duyệt.
Sai hiện trạng là loại vấn đề có căn cứ rõ nhất trong mọi góp ý quy hoạch, vì nó kiểm tra được bằng mắt và bằng giấy tờ. Bài này đi qua các kiểu sai hay gặp, cách tự kiểm, bộ chứng cứ cần có và cách viết đề nghị. Các ví dụ là thửa đất giả định.
Các kiểu sai hiện trạng hay gặp
Bản đồ hiện trạng là nền để vẽ quy hoạch, nên sai ở đây thường kéo theo sai ở bản vẽ sử dụng đất. Một số kiểu hay gặp:
| Kiểu sai | Biểu hiện trên bản vẽ | Hệ quả có thể có |
|---|---|---|
| Nhà đã có bị vẽ thành đất trống | Khu vực tô màu đất chưa sử dụng, không có ký hiệu công trình | Dễ bị chọn làm vị trí cây xanh, công trình công cộng |
| Hẻm, lối đi đang dùng bị bỏ sót | Dãy nhà như không có đường vào | Quy hoạch có thể vẽ lối đi mới chỗ khác, hẻm cũ không được ghi nhận |
| Ranh thửa, ranh dãy nhà lệch | Đường ranh cắt ngang nhà hoặc lệch so với tường thật | Chỉ giới, chức năng đất áp sai lên thửa |
| Công trình đã phá dỡ vẫn còn trên bản vẽ | Ký hiệu nhà xưởng, kho cũ vẫn còn | Khu đất được xếp chức năng theo công trình không còn tồn tại |
| Kênh, mương đã lấp hoặc đã cải tạo | Vẫn vẽ mặt nước, hành lang bảo vệ | Hành lang bảo vệ áp lên thửa đất không còn cần |
| Tên đường, số nhà cũ | Ghi tên theo địa danh trước sáp nhập | Khó tra, dễ nhầm vị trí khi đối chiếu |
Không phải mọi khác biệt giữa bản vẽ và thực tế đều là sai. Có trường hợp bản vẽ thể hiện đúng hồ sơ pháp lý, còn thực tế là công trình xây không phép hoặc lấn ra ngoài ranh. Vì vậy bước tự kiểm phía dưới rất quan trọng.
Vì sao bản đồ hiện trạng có thể sai
Đơn vị tư vấn lập quy hoạch thường dùng bản đồ địa hình, bản đồ địa chính và ảnh chụp từ trên cao làm nền, cộng thêm khảo sát thực địa. Nếu nền bản đồ đo vẽ cách đây nhiều năm, những biến động sau đó như nhà mới được cấp phép, hẻm được mở, kênh được lấp có thể chưa được cập nhật đầy đủ.
Ảnh chụp từ trên cao cho thấy mái nhà nhưng không cho thấy giấy tờ. Một dãy nhà mái tôn thấp có thể bị đọc nhầm thành nhà kho tạm; một khoảng sân trống trước nhà có thể bị đọc thành đất chưa sử dụng. Ngược lại, công trình xây trái phép vẫn hiện ra như nhà bình thường.
Với khu vực rộng, khảo sát thực địa khó đi tới từng ngõ. Sai ở một hẻm nhỏ vài chục hộ là chuyện có thể xảy ra, và chính vì thế quy trình lấy ý kiến mới cần người dân, những người biết khu phố rõ nhất, chỉ ra.
Hiểu nguyên nhân giúp bạn viết đề nghị trúng hơn. Thay vì cho rằng bản vẽ cố ý bỏ qua nhà mình, bạn chỉ cần nêu bản đồ hiện trạng chưa cập nhật biến động từ năm nào, kèm giấy tờ chứng minh. Cách nêu này dễ được tiếp nhận vì nó cho người lập quy hoạch một lý do kỹ thuật để sửa.
Tự kiểm: sai thật hay đọc nhầm
Trước khi viết đề nghị, đi qua các bước sau để chắc chắn. Mất thêm một buổi nhưng tránh được việc gửi một đề nghị không đứng vững:
- Xác định lại vị trí thửa đất trên bản vẽ bằng các mốc lớn, nhờ cán bộ trực xác nhận. Nhiều trường hợp "sai" thật ra là chỉ nhầm sang dãy bên cạnh.
- So sánh bản đồ hiện trạng và bản đồ quy hoạch sử dụng đất; ghi rõ sai nằm ở tấm nào. Sai ở hiện trạng thì đề nghị sửa hiện trạng, đúng hiện trạng mà quy hoạch vẫn chọn chức năng khác là vấn đề phương án, cách góp ý khác.
- Đối chiếu với giấy chứng nhận: sơ đồ thửa, diện tích, mục đích sử dụng, ngày cấp. Kiểm xem phần nhà đất trên thực tế có nằm trọn trong ranh giấy chứng nhận không.
- Kiểm giấy phép xây dựng, hoàn công hoặc giấy tờ hợp thức công trình, nếu có. Ghi năm xây và năm được công nhận.
- Hỏi các hộ lân cận xem bản vẽ có thể hiện sai cho nhà họ không. Sai cả dãy thường có chung một nguyên nhân, đề nghị chung sẽ mạnh hơn.
- Nếu không chắc về ranh thửa, có thể đề nghị văn phòng đăng ký đất đai trích lục hoặc đo đạc để có số liệu chuẩn.
Khi đã qua cả sáu bước mà vẫn thấy lệch, bạn có một vấn đề thật và có đủ thông tin để viết.
Bộ chứng cứ hiện trạng nên có
Chứng cứ tốt là chứng cứ người khác kiểm tra lại được. Không cần nhiều, nhưng cần đủ loại:
- Bản sao giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, trang có sơ đồ thửa.
- Bản sao giấy phép xây dựng, biên bản hoàn công hoặc giấy tờ xác nhận công trình hợp pháp, nếu có.
- Trích lục bản đồ địa chính hoặc trích đo thửa đất, nếu cần chứng minh ranh.
- Ảnh chụp hiện trạng: mặt tiền nhìn thấy số nhà, góc chụp cả dãy để thấy vị trí tương đối, ảnh con hẻm từ đầu hẻm vào. Ghi ngày chụp và vị trí đứng chụp.
- Ảnh hoặc bản sao các hoá đơn điện, nước nhiều năm, nếu cần chứng minh nhà đã có người ở từ lâu.
- Xác nhận của tổ dân phố hoặc biên bản các hộ lân cận về sự tồn tại của hẻm, của nhà từ thời điểm nào.
- Ảnh chụp đoạn bản vẽ dự thảo có khoanh vị trí sai, kèm khung tên và chú giải.
Đánh số từng chứng cứ và ghi danh mục ở cuối văn bản đề nghị. Khi người tổng hợp đọc "xem ảnh số 3", họ tìm được ngay.
Đề nghị ở bước dự thảo hay sau khi đã duyệt
Thời điểm tốt nhất là trong đợt lấy ý kiến, khi đồ án còn là dự thảo. Lúc này, sửa một đường ranh hay một mảng màu chỉ là chỉnh bản vẽ trước khi trình thẩm định; người lập quy hoạch có lý do và có thời gian để làm. Đề nghị của bạn gửi tới cơ quan tổ chức lấy ý kiến, theo thời hạn trong thông báo.
Nếu phát hiện khi đồ án đã được phê duyệt, việc sửa khó hơn vì quyết định đã có hiệu lực. Tuỳ mức độ, sai sót có thể được xử lý bằng đính chính, bằng điều chỉnh cục bộ hoặc đưa vào đợt rà soát quy hoạch định kỳ; cách nào áp dụng là việc của cơ quan có thẩm quyền. Bạn vẫn nên gửi kiến nghị bằng văn bản tới UBND xã, phường và cơ quan quản lý quy hoạch của tỉnh, thành phố, nêu rõ là kiến nghị rà soát, sửa sai hiện trạng.
Trong khoảng thời gian chờ, nếu bạn cần làm thủ tục như xin phép xây dựng hay cấp đổi giấy chứng nhận mà bị vướng vì bản vẽ, nên kèm bản sao kiến nghị đã nộp vào hồ sơ thủ tục và hỏi rõ nơi tiếp nhận cách xử lý. Việc đã có kiến nghị bằng văn bản chứng minh bạn phát hiện và phản ánh từ sớm.
Dù ở giai đoạn nào, đề nghị sửa sai hiện trạng là đề nghị dựa trên sự thật kiểm tra được, nên bạn không cần lời lẽ mạnh. Chứng cứ đủ thì người đọc tự thấy.
Viết đề nghị sửa: phần cốt lõi
Văn bản đề nghị sửa sai hiện trạng có thể ngắn hơn văn bản góp ý thông thường, vì nó chỉ tập trung một việc. Phần cốt lõi gồm ba đoạn.
Đoạn thứ nhất mô tả vị trí và nội dung bản vẽ: "Tại bản đồ hiện trạng của dự thảo (tên đồ án), khu vực các thửa số (…) tờ bản đồ số (…), nằm hai bên hẻm (…), được thể hiện là đất trống, không có công trình và không có lối đi."
Đoạn thứ hai nêu thực tế và chứng cứ: "Thực tế, tại vị trí này có tám căn nhà ở đã xây dựng từ năm (…), có giấy chứng nhận; hẻm rộng khoảng (…) mét đã sử dụng ổn định, là lối đi duy nhất của các hộ. Kèm theo bản sao giấy chứng nhận của các hộ, ảnh chụp hiện trạng ngày (…) và xác nhận của tổ dân phố."
Đoạn thứ ba là đề nghị: "Đề nghị kiểm tra, cập nhật bản đồ hiện trạng tại vị trí nêu trên và xem xét lại chức năng sử dụng đất của khu vực theo hiện trạng đã cập nhật; trả lời bằng văn bản kết quả xem xét." Đề nghị trả lời bằng văn bản là chi tiết nhỏ nhưng quan trọng, vì nó tạo căn cứ để bạn theo dõi về sau.
Nếu sai liên quan nhiều hộ, nên viết chung một văn bản có danh sách các hộ ký tên, mỗi hộ kèm giấy tờ riêng của mình.
Ai sửa và theo dõi ra sao
Bước dự thảo. Cơ quan tổ chức lấy ý kiến tổng hợp, chuyển cho đơn vị tư vấn kiểm tra, cập nhật; kết quả thể hiện trong báo cáo tiếp thu, giải trình và trong bản vẽ trình duyệt. Bạn theo dõi bằng cách hỏi xem báo cáo giải trình, và sau khi đồ án được duyệt thì so bản vẽ chính thức với dự thảo.
Sau khi duyệt. Kiến nghị gửi UBND xã, phường thường được chuyển lên cơ quan quản lý quy hoạch của tỉnh, thành phố. Thời gian xử lý tuỳ nơi; bạn nên hỏi nơi tiếp nhận về thời hạn trả lời theo quy định và ghi lại.
Khi không có phản hồi. Gửi văn bản nhắc lại, ghi rõ ngày đã nộp lần đầu và số tiếp nhận. Có thể nêu thêm tại buổi tiếp công dân định kỳ của UBND xã, phường hoặc trong buổi tiếp xúc cử tri của đại biểu Hội đồng nhân dân.
Khi sai hiện trạng dẫn tới quyết định bất lợi cụ thể. Ví dụ bị từ chối cấp phép xây dựng vì bản vẽ thể hiện đất cây xanh. Lúc này đã có một quyết định hành chính cụ thể đối với bạn; việc khiếu nại quyết định đó có thời hiệu, nên nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn sớm để chọn đúng bước.
Câu hỏi thường gặp
Sai hiện trạng có tự được sửa khi đồ án đi thẩm định không?
Không có gì bảo đảm. Cơ quan thẩm định xem xét chung toàn đồ án và khó phát hiện sai ở một hẻm nhỏ. Người biết rõ nhất là người dân tại chỗ, nên bạn nên chủ động đề nghị sửa trong đợt lấy ý kiến.
Nhà xây không phép bị vẽ thành đất trống thì có đề nghị sửa được không?
Bản vẽ hiện trạng ghi nhận công trình có thật, nhưng việc công trình có được công nhận hay không là chuyện pháp lý khác. Bạn có thể đề nghị ghi nhận hiện trạng, nhưng không nên kỳ vọng đề nghị đó thay cho thủ tục hợp thức công trình theo quy định.
Đo đạc lại ranh thửa đất ở đâu?
Bạn liên hệ văn phòng đăng ký đất đai hoặc chi nhánh nơi có đất để được hướng dẫn trích lục, trích đo. Có thể thuê đơn vị đo đạc có chức năng, nhưng số liệu dùng trong thủ tục thường phải được cơ quan đăng ký đất đai kiểm tra, xác nhận.
Có cần mời cán bộ đến tận nơi xác minh không?
Bạn có thể đề nghị trong văn bản, và nếu sai liên quan nhiều hộ thì đề nghị kiểm tra thực địa là hợp lý. Việc có tổ chức kiểm tra hay không do nơi tiếp nhận quyết định; chứng cứ ảnh và giấy tờ đầy đủ giúp giảm nhu cầu đó.
Sai hiện trạng ở thửa bên cạnh làm ảnh hưởng nhà mình thì sao?
Ví dụ thửa bên cạnh bị vẽ thành đường đi khiến nhà bạn bị coi là có mặt tiền. Bạn vẫn có thể góp ý vì nó tác động tới thửa đất của mình, nhưng nên báo và mời chủ thửa bên cạnh cùng đứng tên để đề nghị đầy đủ.